Güzel huylardan ikincisi de temizlik. Bunu iki kısımda mütalaa etmek gerekiyor. Maddî ve manevî temizlik. Mana temizliğine pek önem veren kalmadı, her ne kadar temiz birey, temiz toplum isteriz diye şarkılar söylesek de. Temizlik de en güzel huylardandır. Huyu güzel olan kişinin içi de dış da tertemiz olur. Kur’an’ın ikinci emri temizliktir. Birincisi de okumaktan bahsediyordu. Her iki konuda da sınıfta kaldığımız belli olmuyor mu sokaklarımızdan. Sokağa tüküren bir Müslüman olabilir mi, sümküren, her türlü pisliği oraya buraya gelişi güzel atan bir Müslüman’ı affedemiyorum.
            Günde beş vakit namaz kılan bir Müslüman, bu demektir ki, günde beş defa elini yüzünü ve diğer uzuvlarını yıkıyor, böyle biri kirli olabilir mi? Dünyada en az diş macunu tüketen toplumlar Müslümanlardır. Denebilir ki, misvak kullanıyorlardır, hayır onu da kullanmıyorlar. Dişler daha kıvamına gelmeden ve hiçbir görev yapmadan ağza layık olamadığından, o diyarları terk ediyorlar. Maddî temizlik konusunda, bedenden başlayıp, ev ve iş yerlerimiz dahil olmak üzere bir defa bu konuda savunulacak bir tarafımız yoktur bir de diyoruz “Aslan yatağından belli olur.” Niye bir hayvanı örnek veririz bunu anlamış değilim. İnsanlar temizlikte ve her güzellikte, her iyi şeylerin altında insanların ve bu insanlardan da Müslümanların imzaları bulunmalı. Bütün hastalıkların stres, soğuk ve gerekli temizliğin olmayışından meydana geldiği vurgulanmaktadır. Cuma günleri haftada en az bir kez tepeden tırnağa, yolculuktan gelince, bayramlarda, toplu mekanlara gidilmesi halinde, düğünlere gidilince ve gerektiği zaman temizlik yapmalı Müslümanlar. Edep yerleri, koltuk altları mutlaka haftada en az bir kez kılları alınmalı, tıraşına gereken ehemmiyeti göstermeli, çorapları temiz olmalı, hülasa insanın her şeyi ve yaptığı her şey temiz olmalıdır.

             Manevî temizlikte de bir mesafe katettiğimzi söylemek mümkün değil. Kalbi temiz olan kişi, haset etmez, gıybet yapmaz, kin gütmez, insanlar hakkında kötü düşünmez ve kötülüğünü asla istemez, kimseye kötü gözle bakmaz, yaratandan ötürü bütün insanları hatta hayvanları ve cansız varlıkları bile sever. Bazı insanlara tesadüf edersiniz, kalplerinin temiz olduğunu iddia ederler, başkaca bir şey yapmalarına gerek görmezler, oysaki evi bir hafta süpürmezseniz, her tarafı toz bürümez mi? Kalbin temizlik maddeleri laf değil, davranışlarımız, insanları sevmemiz, tebessümlerimiz, taat ve ibadaatımız, her şeyden öte tüm insanları bir tarağın dişleri gibi görebilmekten geçer. Temiz toplum bütün toplumu temiz olmasını arzu eder. “kişinin dini düzelmez, kalbi düzelmedikçe” “O gün ne mal, ne evlatlar fayda vermez, ancak kalb-î selim fayda verir” buyurdu Allah. “Allah temizdir temiz olanları sever” prensiplerine uymalı. Şair “ey hâce sanma ki, senden sim-ü zer isterler/ yevme la yenfauda kalb-i selim isterler.” diyor. yani ey efendi sanma ki, senden ne altın ne gümüş isterler/ hiç bir şeyin fayda vermediği günde temiz bir kalp isterler, demektedir. Ruh temizliği, gönül temizliği, kulak temizliği, göz temizliği, el temizliği, ayak temizliği bunlar ne demek oluyor. Şu demek oluyor; ruhunu kötülüklerden arındırmadan, gönlüne insanların ve Allah’ın yarattığı güzel şeylerin sevgisini koymadan, kulaklarını hırsızlıktan ve her duyduğunu faydalı olup olmadığına bakmaksızın insanlara ulaştırarak fitneye yol açmaktan, gözlerinle insanları rahatsız etmekten, hep hataları görmekten, ısrarla güzellikleri ve iyi şeyleri görmemekten, ellerinle sana ait olmayanlara dokunmamaktan, dost ellerle barışmaya özen göstermeden, ayakların yanlış sokaklarda, caddelerde ve kulvarlarda yürümekten vazgeçmeden temiz olunmaz dostlar. Gönlü temiz olanlara, temizliği sevenlere, temiz kalmayı becerenlere selam ve dua.